Føroyafrádráttur og Skattur

Hvat er føroyafrádráttur?

Føroyafrádráttur er ein serligur skattafrádráttur, sum kann játtast føroyskum lesandi í Danmark, um tey lúka ávísar treytir.

Bakgrund

Í dupultskattasáttmálum millum lond eru ásettar reglur fyri skatting av lesandi.

Millum Føroyar og Danmark er norðurlendski dupultskattasáttmálin galdandi. Grein 20 í sáttmálanum snýr seg um skatting av lesandi. Í protokol til avtaluna eru serreglur fyri føroysk lesandi, sum millum annað víðka skattafrádráttin til eisini at umfata lærlingar.  Tað er framhald av reglunum, ið vórðu ásettar í avtalu millum donsku stjórnina og Føroya Landsstýri “til undgåelse af dobbeltbeskatning m.v.”  frá 1968.

Til 01.01.2011 var talan um ein frádrátt í skattinum áljóðandi 71.000 kr. árliga, men upphæddin bleiv niðursett og svarar nú til persónsfrádráttin. Edmund Joensen, fólkatingslimur, metti tað ikki vera rætt, at lesandi í ríkisfelagsskapinum skuldu fáa lægri frádrátt enn frammanundan og fekk ígjøgnum, at ein serligur frádráttur varð ásettur; Ríkisfelagsskapsfrádrátturin.

Frádráttir
Føroyafrádrátturin er sostatt samansettur av tveimum frádráttum: Føroyafrádráttinum (gæstestuderendefradrag) á 46.500 kr. (2020) og ríkisfelagsskapsfrádráttinum (fradrag for fiskere) á 36.000 kr. Um tú einans ert undir útbúgving ein part av árinum, verður frádrátturin lutfalsliga minni - tað vil siga, at um tú flytur til Danmarkar 1. septembur og byrjar at lesa tá, fært tú ein frádrátt á 4/12 av teimum 82.500 kr. Umframt føroyafrádráttin hevur tú rætt til tann vanliga danska persónsfrádráttin á 46.500 kr. (2020). 

Høvuðstreytirnar fyri at fáa føroyafrádrátt eru hesar: 

  • At tú vart búsitandi í Føroyum, áðrenn tú flutti til Danmarkar

  • At uppihaldið í Danmark er fyribils og í lestrarørindum

  • At tú ikki hevur eina førleikaveitandi útbúgving frammanundan

  • At tú ikki hevur uppihildið teg í Danmark longri enn 6 mánaðir, áðrenn lesturin byrjaði.

 

Umsókn

Tú skalt venda tær til SKAT fyri at søkja um frádráttin. Tú skalt útfylla eitt oyðublað og senda tað til SKAT  saman við skjalprógvi fyri, at tú ert undir útbúgving. Skjalprógv kann millum annað vera lestrarkort, lærusáttmáli ella annað prógv. Nærri leiðbeining og leinkja til umsóknarblað finnur tú á heimasíðuni hjá Ráðgevingini fyri føroyingar í Danmark á www.radgevingin.dk.

Føroyafrádráttur og inntøka

Føroyafrádráttur kann brúkast til lønarinntøku (vederlag for tjenesteydelser) og ikki til SU, legat ella líknandi. Tann vanligi persónsfrádrátturin verður brúktur til SU, og tá persónsfrádrátturin er lægri enn SU, rindar tú á leið 900 kr. í skatti av SU um mánaðin. 

 

Føroyafrádráttur og skatting

Í donsku skattaskipanini hevur tú vanliga eitt høvuðskort og eitt bikort. Á høvuðskortinum liggur allur tann skattafrádráttur, sum tú hevur - tað vil siga bæði persónsfrádrátturin og føroyafrádrátturin, um tú hevur rætt til føroyafrádrátt.  

 

Hjá lesandi, sum fáa SU og hava lønarinntøku, sum tey hava fingið játtað føroyafrádrátt til, verður skattur ikki tikin av SU, og 37 % verður tikið í skatti av lønarinntøkuni. Orsøkin er, sum nevnt, at tá tú fært føroyafrádrátt, verður hann lagdur afturat persónsfrádráttinum á tínum høvuðskorti. Høvuðskortið kann bara brúkast eitt stað og verður vanliga brúkt til SU. Um frádrátturin á høvuðskortinum er hægri enn SU, verður ongin skattur tikin av SU, meðan vanligur skattur (37%) verður tikin av lønarinntøkuni, har tú brúkar títt bikort. Ráðgevingin hevur gjørt eina vegleiðandi útrokning, sum vísir, at um tín lønarinntøka fyri alt árið er minni enn 22.000 kr., gongur skattaroknistykkið nøkulunda upp. Er lønarinntøkan hægri enn 22.000 kr., kemur tú at gjalda ov nógv í skatti í fyrsta umfari. Um tú hevur goldið ov nógvan skatt, verður tað javnað í samband við ársuppgerðina.

 

Er árliga lønarinntøkan væl hægri enn 22.000 kr., kann tað vera týðandi at biðja SKAT um at fáa eitt bruttotrekkort. Her rindar tú sama skattaprosent av bæði SU og lønarinntøkuni. SKAT roknar út, hvussu nógv prosent tú skalt rinda fyri at rinda rættan skatt gjøgnum árið. Her er umráðandi, at tú uppgevur neyva lønarinntøku. Ert tú í iva, uppgev tá heldur ov lága enn ov høga, tí annars kemur tú at rinda ov lítið í skatti.

 

Føroyafrádráttur og føroysk lønarinntøka

Føroysk inntøka skal uppgevast til SKAT. Føroyafrádráttur kann nýtast til føroyska lønarinntøku, til dømis um tú arbeiðir í Føroyum í frítíðum ella arbeiðir fyri ein føroyskan arbeiðsgevara í Danmark. Føroyafrádrátturin minkar við inntøkuni úr Føroyum. Tíverri ber ikki til at seta føroyafrádrátt til føroyska inntøku umvegis TastSelv. Tú skalt í staðin senda ein teldupost til SKAT umvegis skattamappuna á skat.dk, har tú upplýsir, at tú hevur føroyska inntøku og upphæddina á henni, og at tú ynskir at fáa føroyafrádrátt til hesa inntøkuna.

 

Føroyafrádráttur og útbúgvingarskifti

Sambært leiðreglunum hjá SKAT fellur rætturin til føroyafrádrátt vanliga ikki burtur, um man skiftir útbúgving. Dentur verður lagdur á, at man byrjar á nýggju útbúgvingini skjótast gjørligt.

Ofta kann útbúgvingarskifti taka umleið 8 mánaðir - um man til dømis gevst á fyrru útbúgvingini um ársskiftið og ikki kann byrja aftur fyrr enn um heystið. Eisini í tílíkum føri kann rætturin til føroyafrádrátt varðveitast, um tað er talan um ”først mulige start på uddannelse nummer 2”.

Tað er Skattestyrelsen, sum í hvørjum einstøkum føri metir, um tú lýkur treytirnar.

 

Føroyafrádráttur og farloyvi

Sambært leiðreglunum hjá SKAT steðgar rætturin til føroyafrádrátt, um tú fert í farloyvi frá lestrinum. Tá tú hevur farloyvi, ert tú ikki lestrarvirkin, og tí metir SKAT, at tú ikki longur einans ert í Danmark í lestarørindum. Um tú byrjar at lesa aftur, skalt tú lúka treytirnar fyri føroyadrátti enn eina ferð.

Undantøk eru, um tú fert í farloyvi frá lestrinum vegna sjúku ella barsil.

 

Hvussu leingi?

Tú hevur rætt til føroyafrádrátt, meðan tú lesur, og so leingi lestrartíðin heldur seg innan fyri normeraða lestrartíð + 2 ár.

 

Ráðgevingin fyri føroyingar í Danmark

Tú kanst lesa meira á okkara heimasíðu www.radgevingin.dk

Um tú hevur spurningar ella hevur rent teg fasta/n, ert tú vælkomin at venda tær til okkara.

Strandgade 91, 4., 1401 København K – Tlf. +45 33 23 99 80 – radgevingin@radgevingin.dk.

Mánadag, týsdag og hósdag kl. 11.30 – 15.30 og mikudag kl. 13.00 – 17.00.

Grein úr Fjølnir 2021. Les blaðið her.