Útbúgving fyri øll

MFS skal virka fyri at økja um atgongdina til hægri útbúgving, uttan mun til um ein hevur skerdan førleika. Eisini vilja vit arbeiða móti øllum mismuni mótvegis lesandi við skerdum førleikum og tryggja at núverandi kæruskipan er nøktandi.

​

Altjóða útbúgvingarskipan

MFS skal arbeiða fyri, at útbúgvingarstovnar í Føroyum liva upp til altjóða krøv, soleiðis at lesandi í Føroyum kunnu fáa eina góða útbúgving, á støði við okkara grannalond. Ein partur av hesum er at skapa fleiri møguleikar fyri skiftislesnað. Hetta gevur lesandi í Føroyum møguleikan at fara út í heim at savna sær nýggjar førleikar og vitan, ið skapar fakliga menning og sum tey kunnu taka við sær á føroyska arbeiðsmarknaðin. Tískil skal vera lættari hjá lesandi í Føroyum at fara á skiftislesnað og hjá lesandi uttanlands at koma til Føroya á skiftislesnað. Eisini meina vit, at tað skal vera lættari hjá føroyingum, ið lesa uttanlands at gera skiftislesnað, verkætlanir, starvslæru og líknandi, heima í Føroyum. Hetta er við til at styrkja akademisku, yrkisligu og sosialu bondini heim til Føroya.

Erasmus+ skipanin er við til at betra um hesi viðurskifti. Tí gleðast vit í MFS um at landsstýrið hevur byrja mannagongdina at fáa Føroyar vid í skipanina.  MFS stuðlar tilgongdini at gerast partur av Erasmus+ og ynskir at verða við í avgerandi politiskum stigum í hesi tilgongdini.

​

Lestrarstuðul

Livikostnaðurin er hægri í Føroyum enn í okkara grannalondum, bæði í leigu og matvørum. Tí vilja vit í MFS arbeiða fyri at studningurin verður hægri enn td. SU.

Vit meina eisini at lestrarstuðulin hjá lesandi foreldrum eigur at hækka, so eingin lesandi skal seta síni børn í fátækradømi og tad skal vera møguligt hjá einligum forsyrgarum at taka hægri útbúgving.

Hækkandi prísir á gerandisvørum og inflatión ger, at byrðan á lesandi veksur. Lestrarstuðulin eigur tískil at prístalsviðgerast, eins og staðfest er í lógini um lestrarstuðul.

Vit arbeiða fyri at man fær studning í skiftinum milllum bachelor og master. Tað gera vit tí at útreiðslurnar ikki steðga, hóast man bíðar eftir, at masterlesnaðurin byrjar.
Ferðastuðulin, sum áður varð lækkaður, eigur at verða endurskoðaður, vegna hækkandi prísir á flogferðaseðlum. 
 

Bústaðarpolitikkur

Í MFS meta vit, at mangulin á lestrarbústøðum er ein av størstu forðingunum fyri at taka útbúgving í Føroyum. Tí halda vit, at 300 nýggir bústaðir eiga at verða bygdir í hesum valskeiðnum. Hetta er ein felags uppgáva hjá almenna, kommunala og privata geiranum.
Vit vilja, at tað almenna skal byggja nýggjar lestrarbústaðir, og umvæla gamlar bygningar til lestrarbústaðir. Eisini eiga skipanir at verða settar í verk, ið eggja privatum aktørum til at byggja ella broyta bústaðir til lestrarbústaðir. Hesar skipanir skulu tó bert fevna um langtíðar leigumál, og leigarar skulu hava somu rættindi sum í almennum lestrarbústøðum. Um byggistuðul verður veittur, skulu greið krøv setast um, at bústaðirnir ikki kunnu brúkast til annað enn lestrarbústaðir í eitt ávíst tíðarskeið.
Ein definitión fyri lestrarbústøðum eigur at vera sett, ið skal vera galdandi fyri almennar og privatar bústaðir. Vit halda at ein lestrarbústaður hægst skal kosta 50% av mánaðarliga lestrarstuðlinum.
Lestrarbústaðir í Føroyum skulu fevna um bústaðartørvir hjá øllum lesandi. Eisini skal nøktandi busssamband vera millum lesandi og útbúgvingarstovnar.

​

ÚSUN

Av tí at Føroyar eru ein smátjóð, so viðurkennir MFS, at tað ikki ber til at bjóða út eins fjølbroyttar útbúgvingar sum í útlondum. MFS viðurkennir eisini, at tað er jaligt fyri føroyska samfelagið, at føroyingar fara uttanlands at nema sær eina útbúgving. Tískil eigur landskassin at rinda skúlagjald fyri útbúgvingar í útlondum, fyri at eggja føroyingum til at taka útbúgvingar. ÚSUN er tó seinastu árini vorði ósamsvarandi í mun til inflatiónina, og lesandi fáa tískil ikki altíð nokk til at gjalda skúlagjaldið. Bert seinastu 10 árini er mongdin av fólki ið lesa uttanfyri kongaríkið lækkað við umleið 70%. Um tað enn skal vera praktiskt møguligt at lesa uttanfyri kongaríkið, eigur ÚSUN stuðulin tí at vera hækkaður.
Í MFS meina vit at stuðulin eigur undir ongum umstøðum at vera umlagdur til eitt lán.

​​

Trivnaður
Í MFS meina vit at meira fígging skal gevast til sosialar felagsskapir millum lesandi á Setrinum og felagsskapir millum føroysk lesandi í útlandinum. Vit halda at hetta er alneyðugt fyri at styrkja um trivnaðin. Kanningar hava víst at lesandi sum gerast partur av felagsskapum í lestrarumhvørvinum, hava minni fráfall.
 

Lesandi kunnu fáa sálarligar trupulleikar, sum mugu viðgerast, og MFS metir tað vera av alstórum týdningi at raðfesta nøktandi stuðulsskipanir og hjálp til lesandi við sálarligum avbjóðingum. MFS fegnast um átakið, har fólk millum 15 og 25 ár hava møguleika at fáa ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð. Tó meta vit ikki at tað er nøktandi, at lesandi yvir 25 ár ikki fáa atgongd til ókeypis sálarfrøðiliga viðgerð, Fatanin hjá MFS er, at fleiri lesandi uppliva stress, einsemi og tunglyndi. Hetta kann vera ein forðing í lestrartíðini hjá tí einstaka. MFS metir tískil, at atgongd til sálarfrøðiliga viðgerð er neyðug til tess at tryggja betri kor fyri lesandi í Føroyum. 

Vit vilja arbeiða fyri, at fleiri kvalitativar og kvantitativar kanningar verða gjørdar um føroysk lesandi og føroyska hægri útbúgving. Hetta fevnir m.a. um trivnað, fakliga støðu, útbúgvingargóðsku og onnur viðkomandi viðurskifti. Vit meta, at eitt betri vitanargrundarlag um støðuna hjá bæði lesandi og føroyskum útbúgvingarstovnum er ein fortreyt fyri at kunna menna og tryggja góðan framburð í føroyska hægri lesnaðinum.
 
Eyka tíð til lesandi við føroyskum sum móðurmál
Síðsta ráðsár tosaðu vit við føroysku fólkatingslimirnir um at geva føroyskum lesandi í Danmark eyka tíð til royndir. Núverandi lóggáva sigur at man hevur rætt til hetta, um man hevur annað móðurmál enn danskt. Tað hevur tó verið munur frá útbúgving til útbúgving, um man sum føroyingur hevur fingið eyka tíð. Í MFS meina vit at føroyingar hava rætt til eyka tíð. Vit ætla tí at halda fram við arbeiðinum næsta ráðsár.

​​

​Økt fígging
Økta virksemið hjá MFS krevur økta fígging. Millum annað tí at: 

• Fleiri føroysk lesandi velja at lesa í Føroyum, og MFS kann við røttu fígging vera við til at tryggja góðdsku og trivna fyri hesi lesandi. 

• Síðan MFS gjørdist partur av ESU, er altjóða virksemið økt nógv.

• MFS arbeiðir saman við politisku skipanini fyri at styrkja um útbúgvingarskipanina, eitt nú sum týdningarmikil hoyringspartur í hesum málum.

• Í løtuni er ein stórur partur av arbeiðinum hjá MFS sjálvboðið, og hetta avmarkar virksemi felagsins. Samsýning til ráðslimir hevði gjørt tað møguligt at tikið meira arbeiði á seg. Hetta er leisturin í øllum okkara grannalondum.

Tískil eigur MFS at fara í dialog við politiskar myndugleikar til tess at økja um okkara rakstrarjáttan, so at hon samsvarar við arbeiði okkara. 
​
Samstarv
Vit eiga at hava betri samstarv við ymiskar aktørar í føroyska samfelagnum, so vit kunnu økja okkara politisku ávirkan. Vit vilja tí styrkja um okkara lobbyarbeiði, við at møtast regluliga við umboðum frá politisku flokkunum. Vit eiga eisini at styrkja samstarvið við aðrar áhugafelagsskapir, soleiðis, at vit standa sterkari, tá vit arbeiða við okkara politisku málum.

Sambært kunngerð um lestrarstuðul § 27 eigur Landsstýrismadurin at seta eina ráðgevandi nevnd vid 4 limum, MFS eigur at geva landsstýrismanninum tilmæli um val av einum limi og einum tiltakslimi.

 

Vinnan, lestrarstarv og starvslæra

Vit ynskja at samstarva við aktørar so sum Vinnuhúsið um at fáa fleiri lestrarstørv og starvslesandi pláss í Føroyum. Hetta ger tad meira aktraktivt at velja at lesa í Føroyum. Samstundis gevur tað eisini føroyingum, ið lesa uttanfyri Føroya betri møguleika at fáa ein fót inn á føroyska arbeiðsmarknaði. Í hesum sambandi kann MFS hjálpa vid kunning og vegleiðing um hvussu lestrarstørv og starvslæra best verður samskipað.

 

Fígging til Setrið

Í MFS finnast vit staðiliga at, at játtanin til Setrið er skerd seinastu árini. Vit síggja hetta sum mótstríðandi málinum um at fáa fleiri fólk at lesa í Føroyum. Avleiðingin hevur millum annað verið færri undirvísarar og harvið eisini verri fortreytir fyri at tryggja góðskuna í útbúgvingunum.

MFS fer tí at arbeiða fyri, at játtanin til Setrið verður hækkað komandi árini. Samstundis fer MFS at arbeiða fyri, at langtíðar fíggjarkarmar verða lagdir fyri Setrið. Núverandi skipan, har fíggjarligi stuðulin skal samráðast av nýggjum á hvørjum ári, er óheppin fyri ein stovn, sum krevur stabilitet og langtíðarútlit fyri at kunna virka væl.

Stutta fíggjarliga útsýnið ger tað truplari hjá Setrinum at tiltrekkja granskarar til Føroya, at leggja granskingarverkætlanir til rættis og at skipa undirvísingina á longri sikt. Vit meta tí, at tørvur er á einari nýggjari skipan fyri fíggingini av Setrinum.

Fyri okkum eru serliga tvær møguligar skipanir eyðsýndar: Antin verður ein ítøkilig fíggingarætlan løgd fyri eitt ávíst áramál, ella verður fíggingin samrádd fyri eitt ár í senn, men við fíggjarkørmum, sum eisini fevna um fleiri ár fram í tíðina. Hetta eru skipanir, sum eru vanligar í okkara grannalondum.